O Gece Şam’da Bir Dosya Ele Geçirildi — Teşkilat 40 Yıllık Bir Sırrı Açığa Çıkardı

Şam’da Bir Gece – Elşimal Dosyasının Sırrı

Kasım 1983, Şam, Suriye. Gece saat 22.45.

Eskişehir’de bir binada iki silah sesi yankılanır. Ertesi sabah Suriye istihbaratı binaya baskın düzenler. İçeride iki ceset vardır: biri Suriye askeri istihbaratının kıdemli subayı, karşı istihbarat biriminin şefi Albay Riyad Mahmut; diğeri ise kimliği belirsiz bir yabancı, üzerinde sahte Lübnan pasaportu ile. Evrak çantası ve dosyalar yoktur. Suriye, o dosyanın nereye gittiğini hiçbir zaman öğrenemez. Çünkü dosya çoktan Türkiye’ye ulaşmıştır.

Bu operasyonun kökeni, 14 yıl öncesine, Ankara’ya uzanır.

1969, Ankara – Teşkilat Merkez Binası

Yusuf Erkmen, Ortadoğu masasında çalışan genç bir analisttir. Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunu, Arapça, Farsça, Almanca ve İngilizce bilir. Babası emekli diplomat; çocukluğunu Kahire ve Bağdat’ta geçirmiş, bölgenin dilini ve dinamiklerini iyi tanır.

Yusuf’un dikkatini Suriye ordusunun Türkiye sınırına yakın bölgelerde yürüttüğü keşif faaliyetleri çeker. 3. zırhlı tümen ve 7. mekanize tümen olağan dışı hareketlilik gösterir. Raporlar rutin görünse de Yusuf bir örüntü tespit eder: keşif noktaları Türk hava üsleri, radar istasyonları ve lojistik merkezlerle örtüşmektedir. Bir rapor hazırlar: “Kuzey Cephesi Senaryosu”. Tezi nettir: Suriye, Türkiye’nin güneyinden açılacak ikinci bir cephe için hazırlık yapmaktadır. Rapor ilgiyle karşılanır ama somut kanıt yoktur. Dosya rafa kaldırılır.

Yusuf üç yıl boyunca Suriye kaynaklı her istihbaratı inceler, kendi arşivini oluşturur. Kimse ilgilenmez. 1972’de saha görevine atanır. Hedef: Beyrut.

Beyrut: Ortadoğu’nun İstihbarat Merkezi

Amerikan, Sovyet, İngiliz, İsrail, Fransız ve bölgesel servisler Beyrut’tadır. Yusuf’un görevi Suriye ordusunun Türkiye’ye yönelik planlarına dair somut belge elde etmektir. Kapak kimliği: Kemal Yıldırım adında bir Türk iş adamı. İthalat-ihracat şirketiyle sosyal temaslar kurar, güven inşası ve teklif aşamalarını sistematik olarak yürütür.

1975’te bir kokteylde Suriyeli subay Halil ile tanışır. Halil, Şam’daki askeri istihbarat biriminde görevli, Rusça bilen bir yarbaydır. Mali durumu kötüdür, kumar borçları ve lüks yaşamı nedeniyle sıkıntıdadır. Yusuf altı ay boyunca Halil’le sadece arkadaşlık kurar, ardından ilk teklifi yapar: küçük bir bilgi karşılığında ödeme. Halil tereddüt eder, sonra kabul eder. Takip eden aylarda bilgi akışı düzenlenir. Halil’in sağladığı bilgiler Suriye’nin kuzey sınırı için bir planı olduğunu doğrular: Elşimal Projesi.

Elşimal Projesi: Türkiye’ye Karşı Gizli Plan

Plan üç aşamalıdır: sınır boyunca tümenlerin konuşlanması, hava desteği ile sınır ötesi harekât, stratejik hedeflerin ele geçirilmesi. Kritik detay: projeye dahil edilmiş yabancı unsurlar. Hangi ülke olduğu bilinmemektedir. Yusuf’a yeni görev verilir: Elşimal dosyasının tam dokümantasyonunu elde etmek.

1977’de Halil kritik bir bilgi getirir: dosya Şam’daki askeri istihbarat karargâhında, özel bir kasada saklanmaktadır. Erişim sadece üç kişide vardır. Kopya yok, dijital kayıt yok, her şey kâğıt üzerinde.

Aynı yıl Suriye istihbaratı Halil’i tespit eder. Mali takip sonucu banka hesabındaki şüpheli para girişleri, borçların hızla kapanması dikkat çeker. Halil sorguya alınır, itiraf eder. Artık çift taraflı çalışır; Suriye istihbaratı Halil’in Türk istihbaratına verdiği bilgileri yönetir, seçilmiş bilgi akışı ile Türk teşkilatının neyi aradığını öğrenmeye çalışır.

Savaş, Kaos ve Yeni Görevler

1979’da Lübnan iç savaşı tırmanır. Beyrut savaş alanına döner. Yusuf çekilmek zorunda kalır, Viyana istasyonuna atanır. Avrupa’daki Ortadoğu bağlantılı ağları izlemekle görevlendirilir.

1981’de Viyana’da bir diplomatik resepsiyonda Yusuf, Suriyeli diplomat Tarık Nasri ile tanışır. Tarık, Suriye Dışişleri Bakanlığı’nda üst düzey bir pozisyondadır. Araştırmalar sonucu Tarık’ın, Elşimal Projesi’nin askeri planlama koordinatörü olan Tuğgeneral Faysal Nasri’nin yeğeni olduğu ortaya çıkar. Tarık’ın da mali durumu kötüdür, lüks yaşamı ve kumar borçları nedeniyle sıkıntıdadır.

Yusuf, Avusturyalı yatırım danışmanı kimliğiyle Tarık’a yaklaşır. Yatırım fırsatları ve gayri resmi krediler sunar. Tarık minnettardır ve zamanla istihbarat paylaşmaya başlar. 18 ay boyunca diplomatik pozisyonlardan askeri konulara kadar bilgi alınır.

1983’te Yusuf, Elşimal Projesi’nden bahseder. Tarık’ın yüz ifadesi her şeyi ele verir. İki hafta sonra Tarık, yıllar önce amcasının evinde Sovyet subaylarının Türkiye haritası üzerinde çalıştığı bir toplantıya tanık olduğunu anlatır. Elşimal Projesi’nin yabancı unsuru Sovyetler Birliği’dir.

Operasyonun Sonu: Şam’da Bir Gece

Türkiye, Sovyet desteğiyle hazırlanan Suriye planının NATO için stratejik bir kabus olduğunu anlar. Ankara’da acil toplantı yapılır, Elşimal dosyasının tamamının ele geçirilmesine karar verilir. Tek yol Halil’dir. Yusuf Beyrut’a gizlice girer, Halil ile buluşur. Halil, dosyanın kopyası karşılığında büyük ödeme ve Türkiye’de yeni hayat ister. 200.000 dolar, İsviçre’de banka hesabı, Türk vatandaşlığı. Halil kabul eder ama aynı gün Suriye istihbaratına rapor verir. Karşı istihbarat şefi Albay Riyad Mahmut, durumu Sovyet danışmanlara iletir. Moskova, Türk ajanını tespit etmek için gerçek dosyanın kullanılmasını önerir. Tuzak kurulur.

Kasım 17’de Türk timi (Osman Kaya, Murat, Elif) Şam’a girer. Operasyon planı net: Osman dosyayı alacak, Murat gözcü, Elif araçta bekleyecek. Osman binaya girer, içeride Halil yoktur; Albay Mahmut vardır. Silahlar çekilir, Osman vurulur ama son gücüyle Mahmut’u öldürür. Murat dosyayı alır, Elif ile birlikte şehirden çıkarlar. Osman Şam’da kalır.

Dosya Ankara’ya ulaşır. İçeriği kapsamlıdır: birlik konuşlanmaları, lojistik planlama, iletişim şifreleri, Sovyet belgeleri, Moskova-Şam yazışmaları, hava desteği taahhüdü. Türkiye, Sovyet-Suriye ortaklığının somut kanıtına sahip olur.

Bedeller ve Sonuçlar

Üç hafta sonra Halil’in cesedi Beyrut’ta bulunur. Tarık Nasri bir yıl sonra Viyana’da trafik kazasında ölür. Osman Kaya’nın adı hiçbir resmi kayıtta geçmez. Teşkilat kendi şehitlerini sessizce anar. Elşimal dosyası, Türkiye’nin savunma planlamasını ve NATO’daki konumunu güçlendirir. Suriye istihbaratı ağır darbe alır. Teşkilat düşman topraklarında yüksek riskli operasyon kapasitesini kanıtlar.

1991’de Sovyetler Birliği çöker, Elşimal Projesi tarih olur. Ama dosyanın değeri kalır. O gece Şam’da ne olduğu kamuoyuyla paylaşılmaz. Suriye kayıtlarında Mahmut’un ölümü çözülememiş vaka olarak kalır. Failler belirsiz, dosyanın akıbeti bilinmez. 40 yıl sonra hikaye, emekli istihbaratçıların anlatımları, arşiv belgelerinin satır aralarındaki ipuçları ve tanıkların anekdotlarıyla yeniden inşa edilir.

Bir dosya Şam’dan Ankara’ya ulaştı. Türkiye’nin güney sınırındaki tehdidi belgeledi. Sovyet-Suriye ortaklığının boyutlarını ortaya koydu. Karşılığında ne ödendi? Osman Kaya Şam’da öldü. Halil Beyrut’ta öldü. Tarık Viyana’da öldü. Mahmut kendi tuzağında öldü.

İstihbarat dünyasında zafer ve kayıp iç içe geçer. Her dosyanın bedeli vardır. Her sırrın maliyeti vardır. Teşkilat o gece Şam’da bir dosya ele geçirdi. 40 yıllık bir sırrı açığa çıkardı. Ama o sırrın bedeli hiçbir arşivde yazmaz. Resmi tarih sessiz kalır. Dosyalar kapalı, isimler silik. Devletler sırlarını korur, bazen çalar. İstihbaratçılar sahneye çıkar ve kaybolur. Gerçek sadece parçalar halinde sızar. Tam hikaye asla anlatılmaz.

Bu da onlardan biri.

SON