O Gece Şam’da Bir Dosya Ele Geçirildi — Teşkilat 40 Yıllık Bir Sırrı Açığa Çıkardı

.
.

40 Yıllık Bir Sırrın Peşinde

Bölüm 1: Şam’da Gece

Kasım 1983, Şam, Suriye. Gece saat 22:45. Şehir, yoğun bir yağmur altında kaybolmuş durumda. Eskişehir’deki bir binada iki silah sesi yankılanıyor. Ertesi sabah, Suriye istihbaratı binaya baskın düzenliyor. İçeride iki ceset var; biri Albay Riyad Mahmut, Suriye askeri istihbaratının kıdemli subayı ve karşı istihbarat biriminin şefi. Diğeri ise kimliği belirsiz bir yabancı. Üzerinde sahte Lübnan pasaportu bulunuyor. Pasaport numarası, Beyrut’ta 3 yıl önce çalınmış bir seriye ait. Evrak çantası yok, dosyalar yok. Suriye, bu dosyanın nereye gittiğini asla öğrenemedi çünkü o dosya Türkiye’deydi. Türk istihbaratı onu almıştı.

Bölüm 2: Geçmişe Dönüş

Bu operasyonun kökeni 14 yıl öncesine uzanıyor. 1969 yılında, Ankara’da Teşkilat Merkez Binası’nda, Yusuf Erkmen isimli bir analist, Ortadoğu masasında çalışıyordu. 32 yaşındaki Yusuf, Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi mezunuydu. Mezuniyet tezi, Baas rejimlerinin askeri yapılanması üzerineydi. Arapça, Farsça, Almanca ve İngilizce biliyordu. Babası emekli bir diplomat olarak 30 yıl dış işlerinde görev yapmıştı. Yusuf, çocukluğunu Kahire ve Bağdat’ta geçirmişti ve bölgenin dilini ve dinamiklerini iyi biliyordu.

Yusuf’un dikkatini çeken bir şey vardı. Suriye ordusunun belirli birimlerinde, Türkiye sınırına yakın noktalarda keşif faaliyetleri yürütülüyordu. 3. Zırhlı Tümen ve 7. Mekanize Tümen, sınır bölgesinde olağan dışı hareketlilik gösteriyordu. Raporlar rutin görünüyordu ama Yusuf bir örüntü tespit ediyordu. Keşif noktaları rastgele değildi; Türk hava üsleri, radar istasyonları ve lojistik merkezlerle örtüşüyordu. İncirlik menzil hesaplamalarında var. Diyarbakır radar istasyonu işaretlenmişti.

Bölüm 3: İlk Rapor

Yusuf, bir rapor hazırladı. Başlığı “Kuzey Cephesi Senaryosu” idi. Tezi: “Suriye, Türkiye’nin güneyinden açılacak ikinci bir cephe için hazırlık yapıyor.” Rapor ilgiyle karşılandı ama somut kanıt yoktu. Uydu görüntüsü yoktu. Belge yoktu. Dosya rafa kaldırıldı. Yusuf, 3 yıl boyunca Suriye kaynaklı her istihbaratı inceliyor ve kendi arşivini oluşturuyordu. Yüzlerce sayfa not almıştı ama kimse ilgilenmiyordu.

1972’de teşkilat onu saha görevine atadı. Hedef Beyrut’tu. Beyrut o dönemde Ortadoğu’nun istihbarat merkeziydi. Amerikan merkezi haber alma teşkilatı oradaydı. Ortadoğu operasyonlarının koordinasyon merkeziydi. Sovyet komitesi Gosudarstvennoy Bezopasnost oradaydı. Lübnan Komünist Partisi üzerinden faaliyet gösteriyordu. İngiliz gizli istihbarat servisi oradaydı. İsrail, Mossad, Filistin örgütlerini takip ediyordu. Fransız Dış Güvenlik Genel Müdürlüğü aktifti ve onlarca bölgesel servis, Suriye, Irak, Mısır, Ürdün istihbaratları hepsi Beyrut’taydı.

Bölüm 4: Beyrut’taki Görev

Yusuf’un görevi açıktı. Suriye ordusunun Türkiye’ye yönelik planlarına dair somut belge elde etmek. Kapak kimliği Kemal Yıldırım adında bir Türk iş adamıydı. İthalat İhracat Şirketi. Tescil tarihi Ocak 1972, Ofis Hamra Caddesi’nde. Faaliyet alanı tekstil ve gıda ticareti. 3 yıl boyunca A kuruyordu. Metodolojisi sistematikti. Önce sosyal temas, sonra güven inşası, ihtiyaç analizi, sonra teklif. Her aşama için minimum 3 ay gerekiyordu.

1975’te Beyrut’ta bir kokteyl partisi sırasında Yusuf, Halil adında bir Suriyeli subayla tanıştı. Halil, Şam’daki askeri istihbarat biriminde görevli bir yarbaydı. 41 yaşındaydı ve Şam Üniversitesi mezunuydu. Sovyetler Birliği’nde 2 yıl askeri eğitim almıştı. Görevi Lübnan’daki Suriye askeri varlığının istihbarat koordinasyonuydu. Halil’in mali durumu kötüydü. Aylık maaşı 300 Suriye lirası, yaklaşık 85 Amerikan dolarıydı. Karısı Şamlı tüccar ailesinden geliyordu ve pahalı yaşam tarzına alışkındı. İki çocukları vardı ve özel okul masrafları onları zorluyordu.

Yusuf, Halil’le dostluk kurmaya başladı. 6 ay boyunca sadece arkadaşlık kurdu. Haftalık buluşmalar, öğle yemekleri, akşam içkileri, istihbarat talebi yoktu. Sadece ilişki inşası yapıyordu. 7 ayda Yusuf, ilk teklifini yaptı. Küçük bir bilgi karşılığında ödeme istiyordu; Suriye Ordusu’nun Lübnan’daki birlik sayısı. Halil tereddüt etti ama 24 saat düşünme süresi istedi. Ertesi gün kabul etti ve karşılığında 500 Amerikan doları aldı.

Bölüm 5: Bilgi Akışı

Takip eden aylarda bilgi akışı düzenli hale geldi. Ayda iki buluşma yapıldı. Her buluşmada spesifik sorular soruldu. Ödeme skalası bilginin değerine göre belirlendi. Rutin bilgi 200 ila 500 dolar, hassas bilgi 1000 ila 2000 dolar, çok gizli bilgi 5000 dolar ve üzeri olarak belirlendi. Halil’in sağladığı bilgiler, Yusuf’un raporunu doğruluyordu. Suriye ordusunun kuzey sınırı için bir planı vardı; kod adı Elşimal projesiydi.

Bölüm 6: Elşimal Projesi

Arapçada “Şimal” kuzey demekti. Plan, olası bir bölgesel çatışmada Türkiye tarafsız kalmazsa aktive edilecekti. Üç aşamalı operasyon planlanmıştı. Birinci aşama, sınır boyunca üç tümenin konuşlanması. İkinci aşama, hava desteği ile sınır ötesi harekât. Üçüncü aşama, stratejik hedeflerin ele geçirilmesi ve kritik detay projeye dahil edilmiş yabancı unsurlar.

Yabancı unsur ifadesi, teşkilatın dikkatini çekmişti. Hangi ülke? Halil bilmiyordu. Erişim seviyesi yeterli değildi. Yusuf’a yeni görev verildi; Elşimal projesinin tam dokümantasyonunu elde etmek. 1977’de Halil kritik bir bilgi getiriyor. Elşimal dosyası, Şam’daki askeri istihbarat karargahında özel bir kasada saklanıyor. Karargah adresi Kafr Souseh bölgesi. Kasa tipi Alman yapımı çift şifreli. Erişim sadece kişide var.

Bölüm 7: Halil’in İtirafı

İstihbarat Başkanı General Ali Duba, Kurmay Başkanı General Hikmet Şihabi ve Cumhurbaşkanlığı Güvenlik Danışmanı General Muhammed Elhuli’nin erişimi var. Kopya yok, dijital kayıt yok. Her şey kağıt üzerinde. Dosya kalınlığı yaklaşık 400 sayfa. Dosyaya doğrudan ulaşmak imkânsız görünüyor. Aynı yıl Suriye istihbaratı Halil’i tespit ediyor. Tespit yöntemi mali takip. Halil’in banka hesabına düzenli olarak açıklanamayan para girişleri var. Maaşıyla orantısız harcamalar. Borçları hızla birikmiş.

Bölüm 8: Halil’in İhaneti

Suriye istihbaratı Halil’in Türk istihbaratına verdiği bilgileri yönetiyor. Çoğu doğru ama filtrelenmiş, seçilmiş bilgi akışı. Amaç, Türk istihbaratının neyi aradığını öğrenmek. Teşkilat bu durumun farkında değil. 1979’da Lübnan Savaşı tırmanıyor. Hristiyan milisler ile Filistin grupları arasında çatışmalar yoğunlaşıyor. Beyrut savaş alanına dönüyor. Günlük çatışmalar, bombalı saldırılar, kaçırmalar. Yusuf, çekilmek zorunda kalıyor. Teşkilat onu Viyana istasyonuna atıyor.

Bölüm 9: Viyana’da Yeni Görev

Viyana, soğuk savaş döneminde tarafsız bölgeydi. Avusturya, 1955’ten beri kalıcı tarafsızlık statüsünde. Doğu ile batı arasında köprü. Birleşmiş Milletler Ofisleri orada. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Merkezi orada. Yusuf’un yeni görevi Avrupa’daki Ortadoğu bağlantılı ağları izlemek. Asıl kırılma henüz yaşanmamıştı. 1981’de Viyana’daki bir diplomatik resepsiyonda Yusuf, beklenmedik bir fırsatla karşılaşıyor.

Bölüm 10: Tarık Nasrı ile Tanışma

Tarık Nasrı adında bir Suriyeli diplomatı tanıyor. Suriye Dışişleri Bakanlığı’nda üst düzey pozisyonda. Viyana Büyükelçiliği’nde müsteşar. Protokol sıralamasında büyükelçiden sonra ikinci isim. Yusuf, araştırma başlatıyor. Teşkilatın Viyana istasyonu kaynaklarını kullanıyor. Avusturya istihbaratıyla bilgi değişimi yapılıyor. 4 hafta sürüyor. Sonuçlar kritik.

Tarık Nasrı, 1937 doğumlu. 44 yaşında. Şam Üniversitesi Hukuk Fakültesi mezunu. Paris’te yüksek lisans yapmış. Diplomatik kariyere 1962’de başlamış. Kahire, Paris, Moskova ve Viyana’da görev yapmış ve kritik bağlantı. Tarık Nasrı, Tu General Faysal Nasri’nin yeğeni. Faysal Nasri, Elşimal projesinin askeri planlama koordinatörü, Suriye Genelkurmay Başkanı. Projenin mimarlarından biri.

Bölüm 11: Tarık’ın Mali Sorunları

Aile bağlantısı var. Daha önemlisi Tarık’ın mali durumu kötü. Viyana’daki yaşam tarzı maaşını aşıyor. Diplomatik maaşı aylık yaklaşık 1200 Amerikan doları. Harcamaları bunun 3 katı. Lüks mağazalardan alışverişler ve kumar. Viyana’daki yasa dışı poker oyunlarına katılıyor. Baden Bayy Win Kumarhanesi’nin müdavimi. Tahmini borç 15.000 Amerikan doları. Yusuf, kapak kimliğini değiştiriyor. Friedrich Wagner adında Avusturyalı bir yatırım danışmanı.

Bölüm 12: İlk Temas

Doğum tarihi 12 Mart 1947. Doğum yeri Salzburg. Meslek bağımsız finansal danışman. Uzmanlık alanı Ortadoğu yatırımları. Belgeler kusursuz. Avusturya pasaportu. Ehliyet, vergi numarası. Banka hesapları. Ofis adresi Colmarkt 12. Gerçek bir ofis. Sekreter var. Telefon hattı aktif. Teşkilatın Viyana istasyonu kimlik inşasında uzmanlaşmış. İlk temas bir iş kulübünde gerçekleşiyor. Avusturya Sanayiciler Birliği’nin özel kulübü Schwarzenberg Plats’ta tarihi bina.

Bölüm 13: İlişki Gelişimi

Üyelik referansla Yusuf kendini Friedrich Wegner olarak tanıtıyor. Tarık başta mesafeli. Normal diplomatik temkin. Yusuf sabırlı. 4. ayda ilişki dostluğa dönüşüyor. Yusuf, Tarık’ın mali sıkıntılarını tespit ediyor. Çözüm sunuyor. Yatırım fırsatları. Gayri resmi krediler 5.000 dolar, 10.000 dolar. Borçları kapatmak için yeterli. Tarık minnettar.

Bölüm 14: İlk İstihbarat Talebi

6 ay sonra Yusuf, ilk istihbarat talebini yapıyor. Küçük bir şey. Ticaret anlaşması ile ilgili Suriye hükümetinin pozisyonu. Tarık paylaşıyor. Eşi aşılıyor. 18 ay boyunca Yusuf, sistematik olarak bilgi alıyor. Her seferinde talepler hassaslaşıyor. İlk aşama diplomatik pozisyonlar. İkinci aşama hükümet içi tartışmalar. Üçüncü aşama askeri konulara dair söylentiler. Tarık, farkında olmadan derinlere çekiliyor.

Bölüm 15: Elşimal Projesi ve Tehditler

1983 yılının başı. Yusuf, asıl hedefi ortaya koyuyor. Elşimal projesinden bahsediyor. Duyduğu bir söylenti olarak sunuyor. Tarık’ın tepkisi her şeyi ele veriyor. Yüz ifadesi değişiyor. Kısa duraklama. Biliyor. İki hafta sonra Tarık konuşuyor. Yıllar önce amcasının evinde bir toplantıya tanık olmuş. 1976 veya 77 yılı. Şam’daki aile evinde akşam yemeği. Amcası misafirler ağırlıyordu. Masada yabancılar vardı. Arapça konuşmuyorlardı. Rusça konuşuyorlardı. Askeri üniformalıydılar.

Bölüm 16: Teşkilatın Stratejisi

Kırmızı yıldızlı rozetler, Sovyet subayları haritalar üzerinde çalışıyorlardı. Türkiye haritası. Elşimal projesinin yabancı unsuru Sovyetler Birliği. Bu bilgi durumu tamamen değiştirdi. Suriye’nin tek başına planı yönetilebilir tehdit, Sovyet desteğiyle stratejik kabus, lojistik destek, istihbarat paylaşımı, muhtemelen hava desteği taahhüdü. Türkiye, NATO’nun Güneydoğu kanadı. İkinci büyük kara kuvvetleri, boğazların kontrolü.

Bölüm 17: Operasyon Onayı

Bu tehdit sadece Ankara’yı değil, tüm ittifakı ilgilendiriyor. Teşkilat, Ankara’da acil toplantı yapıyor. En üst düzey katılım. Karar: Elşimal dosyasının tamamı ele geçirilmeli. Sadece içerik değil. Sovyet bağlantısını kanıtlayan belgeler de dahil, yazışmalar, toplantı tutanakları. Bu dosya, NATO müttefiklerine sunulabilecek somut kanıt olacak.

Bölüm 18: Halil’in İtirafı ve Operasyonun Başlaması

Tarık üzerinden dosyaya ulaşmak mümkün değil. Diplomat askeri erişimi yok. Tek yol Halil. Yusuf, Beyrut’a gizlice giriyor. Güzergah Viyana-Larnaka-Beyrut. Kıbrıs üzerinden. Şehir enkaz halinde ama istihbarat trafiği sürüyor. Halil’i buluyor. Buluşma noktası Hamra’da bir kahvehane. Adam değişmiş. Generalliğe terfi etmiş.

Bölüm 19: Sonuç ve Gelecek

Yusuf, Halil’in Türk istihbaratına verdiği bilgileri yönetiyor. Çoğu doğru ama filtrelenmiş, seçilmiş bilgi akışı. Amaç, Türk istihbaratının neyi aradığını öğrenmek. Teşkilat bu durumun farkında değil. 1979’da Lübnan Savaşı tırmanıyor. Hristiyan milisler ile Filistin grupları arasında çatışmalar yoğunlaşıyor. Beyrut savaş alanına dönüyor.

Yusuf, çekilmek zorunda kalıyor. Teşkilat onu Viyana istasyonuna atıyor. Viyana, soğuk savaş döneminde tarafsız bölgeydi. Avusturya, 1955’ten beri kalıcı tarafsızlık statüsünde. Doğu ile batı arasında köprü. Birleşmiş Milletler Ofisleri orada. Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı Merkezi orada. Yusuf’un yeni görevi Avrupa’daki Ortadoğu bağlantılı ağları izlemek.

Sonuç: 40 Yıllık Bir Sır

Bu hikaye, 40 yıllık bir sırrın peşinde koşan insanların öyküsüdür. Savaşlar, ihanetler ve uluslararası ilişkiler içinde kaybolmuş bir dosya, tarihin akışını değiştirebilir. Teşkilat, o gece Şam’da bir dosya ele geçirdi ve bu dosya, Türkiye’nin güney sınırındaki tehdidi belgeledi. Sovyet-Suriye ortaklığının boyutlarını ortaya koydu. Ama bu sır, asla resmi tarihe geçmedi.

Her dosyanın bedeli vardır. Her sırrın maliyeti vardır. Teşkilat, o gece Şam’da bir dosya ele geçirdi. 40 yıllık bir sırrı açığa çıkardı. Ama o sırrın bedeli hiçbir arşivde yazılmıyor. Resmi tarih sessiz kalıyor. Dosyalar kapalı. İsimler silik. Devletler sırlarını korur. Bazen çalar. İstihbaratçılar sahneye çıkar ve kaybolur. Gerçek sadece parçalar halinde sızıyor. Tam hikaye asla anlatılmıyor. Bu da onlardan biri.